Onderzoek en Rapporten

Om op de hoogte te blijven van recente ontwikkelingen die relevant zijn voor onze doelgroep, volgt Stichting Spotlight zowel wetenschappelijke artikelen als rapporten. Hieronder vindt u een overzicht van deze artikelen en samenvattingen daarvan, evenals rapporten waarbij Stichting Spotlight betrokken is of op reageert.

2025

• Organised Ritual Abuse and its Wider Context: Degradation, Deception and Disavowal (Hanson, 2025).
  Het rapport bevestigt dat ritueel en georganiseerd misbruik voorkomt, vaak in besloten kringen, en langdurige psychische gevolgen voor slachtoffers heeft. Slachtoffers ondervinden vaak ongeloof, uitsluiting en stigma. Het rapport laat zien dat framing van media en publieke perceptie, waarbij slachtoffers als complotdenkers worden gezien, hun trauma kan versterken en meldingen kan ontmoedigen. Het benadrukt het belang van erkenning, veilige meldpunten, professionele training en passende ondersteuning.
• Van kwaad tot erger – Kinderen die door hun ouders seksueel worden uitgebuit (CKM, 2025).
  Het CKM is een onafhankelijk kennis-, advies- en expertisecentrum in Nederland dat zich richt op het zichtbaar maken en aanpakken van kinderhandel, mensenhandel en seksuele uitbuiting. In 2025 brachten zij een onderzoek uit naar kinderen die door hun ouders seksueel worden uitgebuit. Het gaat vaak om jonge kinderen die jarenlang met deze uitbuiting te maken hebben. Slachtoffers raken hierdoor in een isolement en voelen schaamte en angst over de gevolgen voor hun ouders. Het CKM benadrukt dat betere herkenning, meer inzet op opsporing en vervolging, en deskundige hulp nodig zijn om deze kinderen te beschermen.

2022

• Georganiseerd sadistisch ritueel seksueel misbruik van kinderen in Nederland- Stichting Misbruikt!.
  Stichting Misbruikt! heeft een rapport geschreven als reactie op het eindrapport van Commissie Hendriks. In het rapport van Stichting Misbruikt! schrijft Corine Dettmeijer over georganiseerd misbruik met een richting en een doel, waarbij slachtoffers erkend en gezien worden.
• Tussen ongeloof, ondersteuning en opsporing – Commissie Hendriks.
  N.a.v. een motie in 2020 door Van den Berge (GroenLinks), Van Nispen (SP) en Kuiken (PvdA) is gevraagd om een onafhankelijk onderzoek te doen naar aard en omvang van georganiseerd misbruik. Hieropvolgend werd de Commissie Hendriks samengesteld en is het eindrapport in december 2022 verschenen.
  
  ! Toch willen wij slachtoffers waarschuwen, omdat het rapport uitingen bevat van victim blaming en ernstig tekortschiet op erkenning van en naar slachtoffers toe. Lees liever onze reactie en/of het rapport van stichting Misbruikt! dat een rectificerende reactie op het rapport van commissie Hendriks bevat en waar Spotlight aan bijgedragen heeft.
  
  Inhoudelijke reactie Spotlight op concept-rapport.
  Reactie Spotlight naar Minister van Justitie en Veiligheid D. Yesilgöz-Zegerius op het rapport Hendriks.
  Brief GGZ-behandelaarsgroep n.a.v. eindrapport commissie Hendriks: onafhankelijke second opinion noodzakelijk!
  Kenniscentrum TGG over het rapport van de commissie Hendriks.

• Child Sexual Exploitation by Organised Networks (IICSA, 2022)
  Het rapport van de Independent Inquiry into Child Sexual Abuse (IICSA). Dit is een onafhankelijke onderzoekscommissie in Engeland en Wales die seksuele uitbuiting van kinderen door georganiseerde netwerken onderzocht. Het brengt de omvang van dit maatschappelijke probleem in beeld en laat zien dat kinderen vaak onvoldoende beschermd waren tegen dit misbruik. Het rapport bevat aanbevelingen om systemen te verbeteren, zodat preventief kan worden ingegrepen, meldingen beter worden opgevolgd, toezicht wordt versterkt en slachtoffers de juiste ondersteuning krijgen.

2018

• Psychiatric Impact of Organized and Ritual Child Sexual Abuse (Rijkeboer et al., 2018)
  Dit artikel onderzoekt de psychische impact van georganiseerd en ritueel kindermisbruik bij volwassenen die hier melding van doen. Slachtoffers hebben te maken met psychische klachten, waaronder dissociatieve symptomen. De studie laat zien dat de manier waarop daders controle uitoefenen de ernst van de klachten kan beïnvloeden en dat het verlaten van de situatie vaak samenhangt met vermindering van klachten. De resultaten benadrukken het belang van veilige, gerichte zorg en ondersteuning voor deze groep.

2017

• Survivors’ Survey onderzoek (Canadian Centre for Child Protection, 2017).
  Het Canadees Centrum voor Kinderbescherming zet zich in voor de veiligheid van alle (Canadese) kinderen. In 2017 hebben zij een onderzoek uitgevoerd naar de impact van (online) beeldmateriaal die gemaakt is tijdens seksueel misbruik dat plaatsvond in de kindertijd. Met als doel om inzicht te krijgen in de (blijvende) impact van deze beelden op slachtoffers gedurende hun leven. Veel slachtoffers worstelen met het besef dat deze beelden nooit zullen verdwijnen en altijd door anderen bekeken kunnen worden. Het gebrek aan controle over hun eigen verleden heeft een diepgaande en blijvende invloed op hun leven. Opvallend was dat bijna de helft van de respondenten aangaf slachtoffer te zijn geweest van georganiseerd misbruik.
• Bekijk hier een nieuwsitem over dit onderzoek.
• Download hier het gehele onderzoek.
  
  Binnen Spotlight hebben we het Survivors’ Survey-onderzoek bestudeerd, omdat 49% van de deelnemers aangaf georganiseerd (familiair) misbruik te hebben meegemaakt. Naast de conclusies die in het onderzoek beschreven zijn, hebben wij nog een aantal andere opvallende conclusies kunnen vinden in de data, waaronder dat georganiseerd misbruik vaak vóór het vierde levensjaar begint en dat hoe jonger het start, hoe langer het doorgaans duurt. Er is een duidelijk verschil in de relatie tussen dader en slachtoffer: bij georganiseerd misbruik worden vrouwen, vaak de moeder, vaker genoemd als dader en hebben daders die een vertrouwenspositie meer gezag, zoals artsen of politieagenten. De meeste slachtoffers spreken pas op volwassen leeftijd over het misbruik, hoewel enkelen als kind al iemand in vertrouwen namen en het misbruik onthulden. Bij seksueel (familiair) misbruik stopte het misbruik na de onthulling door het kind vrijwel altijd, met enkele uitzonderingen. Bij georganiseerd (seksueel) misbruik ging het misbruik daarentegen vaak door, zelfs nadat het kind het bekend had gemaakt.
  
  Download hier het gehele document met onze bevindingen.
  
• Het rapport van de onderzoekscommissie misbruik Castrum Peregrini – Commissie Baduin.
  In 2017 werd de onafhankelijke Commissie Bauduin ingesteld, onder leiding van oud-rechter Frans Bauduin. De commissie onderzocht meldingen van seksueel misbruik binnen Castrum Peregrini in de periode 1942–1986.
  
  Het rapport bevestigt dat er daadwerkelijk misbruik plaatsvond, waarbij slachtoffers ook in groepsverband werden misbruikt. Dit gebeurde in het huis van de toenmalige burgemeester, die volgens het rapport (gedeeltelijk) op de hoogte was. Slachtoffers bleven lange tijd zonder erkenning, terwijl de organisatie destijds onvoldoende maatregelen nam om hen te beschermen. Met dit onderzoek kwam er voor het eerst officiële erkenning en een feitelijke reconstructie van wat er is gebeurd.

2016

• Organised Child Sexual Abuse in the Media (Salter, 2016)
  Het artikel onderzoekt hoe georganiseerd misbruik in de media worden gepresenteerd. Meldingen uit de jaren 1980 werden vaak gezien als onderdeel van een ‘moral panic’, waarbij beschuldigingen van ritueel misbruik als overdreven of verzonnen werden afgedaan. Media speelden een belangrijke rol bij het verspreiden en versterken van deze verhalen. De berichtgeving en publieke discussie zijn sindsdien veranderd, en de opkomst van sociale media biedt slachtoffers nieuwe mogelijkheden om hun ervaringen te delen, wat bijdraagt aan een breder en genuanceerder debat over georganiseerd misbruik.

• Separating Fact from Fiction: An Empirical Examination of Six Myths About Dissociative Identity Disorder (Brand et al, 2016)
  In dit artikel worden zes veelvoorkomende mythes over de Dissociatieve Identiteit Stoornis (DIS) onderzocht, waaronder dat DIS zeldzaam is, dat het aangepraat wordt door therapeuten en dat DIS behandelen schadelijk zou zijn voor patiënten. De resultaten laten zien dat DIS een trauma-gerelateerde stoornis is die wereldwijd voorkomt en behandeling hiervan is effectief wanneer je behandelt volgens de DIS-richtlijnen.

2012

• Evaluation of the evidence for the trauma and fantasy models of dissociation (Dalenberg et al., 2012)
  In dit artikel wordt dissociatie onderzocht. Er worden twee modellen met elkaar vergeleken, het traumamodel, dat dissociatie ziet als reactie op trauma en het fantasiemodel, dat dissociatie koppelt aan fantasie of het aanpraten van herinneringen door de therapeut. De resultaten laten zien dat dissociatie vooral een reactie is op trauma. Daarnaast zijn er geen aanwijzingen gevonden dat mensen met DIS gevoelig zijn voor suggestie of herinneringen vervormd raken tijdens de therapie.
• The Role of Ritual in the Organised Abuse of Children (Salter, 2012)
  Dit artikel onderzoekt de rol van rituelen binnen georganiseerde kindermisbruiknetwerken. Het bespreekt hoe rituelen vaak worden ingezet om controle te versterken en slachtoffers te isoleren. De auteur benadrukt dat hoewel rituelen aanwezig kunnen zijn, ze niet altijd essentieel zijn voor het bestaan van georganiseerde misbruikstructuren. De studie draagt bij aan het begrip van de dynamiek binnen dergelijke netwerken en de impact op slachtoffers.